15.9.2013
4.63 / 27 oy

insan Bilgisayar Karşılaştırılması

Böyle bir tartışmaya niçin gerek duyuyoruz? 1984, Otomatik Piyano gibi romanlarda anlatılmaya çalışıldığı gibi acaba makinelerin bizi yönettiği bir dünyaya doğru mu yol alıyoruz? Terminator filmlerindeki gibi bilgisayarlar bir gün biz insanlan kendi varlıklan için tehlikeli ilan edip bize savaş mı açacaklar? Ya da Matrix fdmlerinde anlatıldığı gibi sahte dünyalarda yaşatılıp bilgisayar programlanyla mı idare edileceğiz? Bu kaygılar şimdilik kitaplar da ya filmlerde anlatılıyor ama hayatımızın büyük ölçüde bilgisa-yarlaşüğı ve bilgisayarlann hayatın her alanına girdiği doğrudur. Bilgisayar teknolojisinin sürekli gelişmesi bizi "Nereye gidiyoruz?" sorusunun cevabını aramaya itiyor. Bu tür romanlar ve senaryolann kökeninde ise bu kaygılann yattığını söyleyebiliriz.

Bir bilgisayar programcısı, kullandığı makinenin sınırlannı çok iyi bilmelidir. insanlar biyolojik özellikleriyle doğadaki bir çok canlıdan daha sınırlı özelliklere sahiptir. Örneğin insanlar uçamazlar, çok uzun süre yüzemez-ler, çok uzun süre dalamazlar, çok hızlı hareket edemezler, çok yük taşıyamazlar. İnsanlan diğer canlılardan ayıran özelliği zekasıdır. İnsanlar zekalannı kullanarak makineler tasarlıyor ve bu şekilde işlerini kolaylaştırıyor. Üretilen her makine bir amaca hizmet ediyor. Her makinenin üstün bir yanı ve doğal olarak sınırlılıktan da oluyor. İnsanlar yapakları uçaklarla kuşlardan daha yükseğe ve daha uzağa uçuyor, yaptıklan arabalarla binlerce km'lik yollan bir çırpıda gidiyor, yaptıkları vinçlerle tonlarca ağırlığı kaldınp yükleyebiliyor.

İnsanlar yapakları makineler için doğadaki canlılan model olarak almışlardır. Kuşlar uçaklara, balıklar denizaltılara ilham kaynağı olmuştur. Bilgisayarlar ise insanın kendisi model alınarak yapılmış bir makinedir. Çalışma prensipleri olarak insan zekasını taklit eder. Bilgisayarın en ilgi çekici özelliği daha önce yapılan hiçbir makineye benzememesidir. Diğer makinelerin belirli bir amacı ve sınırlı yetenekleri varken, bilgisayarlann bir çok kullanım alanı ve yetenekleri vardır.

Bilgisayarlann gücünü ve sınırlılıklannı anlayabilmemiz için bir karşılaş-arma yapalım. Madem bilgisayarlar biz insanlan taklit ederek yapılmış, o halde neyi bizden daha iyi yapabilir? Biz insanlar hangi konularda bilgisayarlardan daha üstünüz? Bu sorulan cevaplamaya çalışalım.

İnsanlar unutur, bilgisayarlar unutmaz

Dün akşam ne yediniz? Peki önceki akşam ne yediniz? Geçen sene bugün akşam yemeğinde ne yediniz? Geçmişe doğru gittikçe insan hafızası bocalar. İnsan gerektiğinde çok önemli bir bilgiyi (anı, olay, konu, isim, yüz, mekan) hattrlamayabilir, üstelik durup dururken hiç ilgisi olmayan çok eski bir bilgi aklına gelebilir. Ancak bilgisayarlann böyle bir durumu söz konusu değildir. Bilgisayarlar sakladıklan veri ve bilgilere doğrudan erişirler. Teknik bir sorun olmadığı sürece hiçbir bilgiyi unutmaz ve kaybetmezler. Bu da dağlar kadar dosyalar ya da cilder dolusu kitaplar ile saklanabilecek arşivlenn bilgisayarlarda saklanması için iyi bir nedendir.

tnsan hata yapar, bilgisayarlar hata yapmaz

insanlar hem sosyal davranışlannda hem de matematiksel ya da benzeri işlemlerde hata yapmaya müsaittirler. 30 tane sayıyı hata yapmadan zor top-lanz. Bilgisayarlar öyle değildir ve hiç işlem hatası yapmazlar. Bilgisayarlar hata yapmış iseler bu hatalar insan kaynaklıdır. Programcı hatalı bir program yazmış olabilir ya da kullanıcılar yanlış veri girişi yapmış olabilir.

İnsan yorulur, bilgisayarlar yorulmaz

insanlar sürekli aynı verimlilikte ve yoğunlukta iş üretemez. Dinlenmeye ihtiyaç duyarlar. Aynca insanlann moral durumu da çalışma yaşamlannı doğrudan etkiler. İnsanlar uzun süre aynı işi yaparsa sıkılırlar. Bilgisayarla-

Kapasiteden yararlanma farkı

İnsan beyninin neler yapabileceğini henüz tam olarak bilmiyoruz. Bildiğimiz ise beynimizin tümünü kullanamadığımızdır. Normal bir insan ortalama olarak beyninin %5-6'sını kullanıyor. Dahi sayılabilecek insanlann farkı ise sadece beynini bir-iki puan daha fazla kullanmalarıdır. Peki beynimizin %90'ı nerede? İnsan beyninin büyük bir kısmının ne yaptığı hakkında henüz bir fikrimiz yok. Bilgisayarlar ise kapasitelerini çok verimli kullanırlar, büyük hesaplan hatasız ve çok hızlı bir şekilde gerçekleştirebilirler. Bu özellik, bilgisayarlar işlemcilerinin insan beyninden daha yetenekli olduğunu göstermez ama insanlann beyin kapasitelerinden verimli yararlanamadıklarını gösterir.

İnsanlar düşünür, bilgisayarlar işlem yapar

Biz insanlar her şeyi düşünürüz. Olayları düşünürüz, sevdiklerimizi düşünürüz, planlarımızı düşünürüz. Hayaller kuranz. Problem çözerken de düşünürüz. Bilgisayarlar ise sadece işlem yapar. Bilgisayarlar aritmetiksel ve mantıksal işlemlerle bir çok karmaşık görevi yerine getirirler. Bilgisayarla-nn en önemli sınırlılığı bu iki işlem türünün dışına çıkamamasıdır.

Zeka ve yapay zeka

Öğrenci arkadaşlarımızın büyük çoğunluğu bilgisayarlann aptal makineler olduğunu düşünüyorlar. Az sayıda arkadaşımız da bilgisayarlann zeki makineler olduğunu savunuyor. İkisi de doğru değildir. Aptallık ya da zekilik, zeka ile ilgili kavramlardır. Zeka ise başta insanlar olmak üzere canlılara özgüdür. Bilgisayarda işlemci ve işlemler vardır. Bir zekadan söz edemeyiz. Bu yüzden bilgisayarlar ne zekidir ne de aptaldır. Yıllardır bilgisayarlara insan beynine benzer bir çalışma tarzı kazandırılmaya çalışılıyor. Öğrenen, yorum yapan ve tepki veren bilgisayarlar üretilmeye çalışılıyor. Bu çalışmalara yapay zeka çalışmaları deniyor. Yapay zeka çalışmalan bilgisayarlara bir çok yetenek kazandırmıştır ancak makinelerin teknik bir sınırı olduğunu düşünüyoruz.

Kendini kontrol etme ve yeni durumlara uyum sağlama

İnsanlar yeni bir durumla karşılaştıklannda bocalayabilirler ancak yeterli bir zaman geçtikten sonra uyum sağlarlar. İnsanlar ders alırlar, öğrenirler ve tedbirler alırlar. Bilgisayarlar ise aynı durumlar için sürekli aynı tepkileri verirler. İnsanlar kendi kendilerini kontrol edebilirler. İhtiyaçlannı kendi

kendilerine giderebilirler. Yaşamsal tüm etkinliklerini -sağlık sorunu olmadığı sürece- kendi başlanna gerçekleştirirler. Bilgisayarlann kendi kendilerini kontrol etme yetenekleri yoktur. Bir kullanıcı olmadan kendi başlanna bir etkinlik gerçekleştiremezler.

İnsanlar yorum yapar, bilgisayarlar yapamaz

İnsanlar olaylar, durumlar ve diğer insanlar hakkında yorum yapıp karar verirler. Her insanın yorumu ve karan diğerinden farklı olabilir. Vitrindeki bir kıyafeti iki genç kızdan biri güzel bulurken diğer güzel bulmayabilir. İki hakemden biri bir pozisyona penaltı verirken diğeri oyunu devam ettirebilir. Anlattığınız bir fıkrayı bazı arkadaşlannız komik bulurken bazı arka-daşlannız beğenmeyebilir. Bir yemeği anneniz çok severken babanız hiç sevmiyor olabilir. Yorum yapma ve karar verme insanlann en büyük özelliğidir. Bilgisayar sistemleriyle insanlar arasındaki en büyük fark buradan kaynaklanmaktadır. Bilgisayarlar yorum yapamazlar ve kendi kendilerine sonuç çıkanp karar veremezler. Bilgisayar sistemleri aynı durumlar için sürekli aynı tepkiyi verirler.

Duygular...

İnsanlar duygulu canlılardır. Güleriz, ağlarız, üzülürüz, seviniriz, bazen içimiz daralır bazen de içimiz içimize sığmaz. Sonuçta insanız ya bir günümüz diğerini tutmaz! Çünkü bizi biz yapan ve kişiliğimizi oluşturan bir benliğimiz vardır. Bilgisayarlann bir benliği yoktur. Bilgisayarlann duygulan da yoktur. Herhangi iki robotun birbirini görüp aşık olma ihtimalleri de yoktur. Bunlar sadece dondurma reklamlannda olur. Bilgisayarlar sadece bilgisayarlardır ve işlem yaparlar.

Sonuç

Bilgisayarlar yüksek işlem ve saklama kapasitesi, hatasız işlem yapma, kesintisiz yüksek performans gibi özellikleriyle insanlardan üstündür ve iş yaşamındaki bir çok alanda insanın en büyük yardımcısıdır. Bununla birlikte bu sistemlerin yorum yapamama, öğrenememe, yeni durumlara uyum sağlayamama ve kendini kontrol edememe, duygulann ve zekanın yokluğu gibi sınırlılıkları vardır. Saydığımız bu sınırlılıklardan dolayı bilgisayarlar, insanlann tehlikeli olduğuna karar verip topluca saldınya geçmeyeceklerdir. Bu sadece bir hayaldir.

Bu sözlerimiz bir gerçeği dile getirmemize engel olmasın. Getirdikleri onca güzelliğin ve yeniliklerin yanında bilgisayar sistemlerinin masum olmadığını söylemeliyiz. Bilgisayarlaşmanın getirdiği bir çok sorun vardır. Gittikçe bu makinelere daha bağımlı hale geliyoruz. Önemli bir sorunu ortadan kaldırırken kendimizi bir başka biçimde bu sistemlere mahkum ediyoruz. Bilgisayarların bazı iş kollarını ortadan kaldırdığı da doğrudur. Değişim kaçınılmazdır. Bilgisayar teknolojisi yaygınlaştıkça yaşam tarzımız da bu değişimden payına düşeni almaktadır. Bu yaşam tarzının bir yansıması olarak yeni iş kollan da ortaya çıkmaktadır.

 

insan Bilgisayar Karşılaştırılması
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 6324 kez okundu

15.9.2013 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • mimari
    mimari
    29.8.2018

    deep learning henüz emekleme aşamasında bir teknoloji, bir 10 yıl daha geçtikten sonra bu konuyu tekrar tartışmayı umuyorum ama o zamana içimizde kendi hür iradesi ile buraya kayıt olmuş robotlar olursa da şaşırmam

  • isa650
    isa650
    16.8.2018

    bu karşılaştırmayı nasıl yaptığınıza bağlı olarak yanıtlar da çeşitlilik gösterir, örneğin benim bildiğim kadarıyla tüm bilgisayarlar insan eliyle ya da aklıyla yapıldı ama henüz insan yapabilen bir robot oluğunu sanmıyorum

  • kaşif
    kaşif
    8.7.2018

    yakında robotlar her şeyimizi elimizden alacak haberiniz yok. o seneler önce izlediğiniz bilim kurgu filmlerinin gerçekleşmesine az kaldı.

  • w_ziya
    w_ziya
    18.5.2018

    insanlar bilgisayar yapabilir ama bilgisayarlar insan yapamazlar, sentetik insanlar üretebilecekleri nano-teknolojik gelişmeler olsa bile etten ve kemikten, benzersiz insanlar üretebilecekleri günlerin gelmesi mümkün değil

  • frangy
    frangy
    8.4.2018

    bilgisayarı yağanın insan olduğu bir karşılaştırmada bilgisayarın işi de insanı hızlandırmaktır, yeni bir şnsan yapabilecek olursa zaten matrix filmi gerçek oluyor demektir

  • koray güçel
    koray güçel
    20.8.2016

    Gun gelecek yapay zeka insan zekasini geçecek. Filmde gördükleriniz gereck olacak.

  • koray2222
    koray2222
    18.1.2016

    hangi kriterlere göre karşılaştırıyorsunuz ki, bilgisayarın duyguları yoktur ama insa dan daha iyi sevmeye programlanabilir

  • marmaramus
    marmaramus
    8.12.2015

    bilgisayar insanı döver ama sonunda insanlık kazanır

  • elektrod
    elektrod
    20.11.2014

    insan duygusaldır ama bilgisayar değildir

  • zeser
    zeser
    29.9.2014

    hele bi terminator'ü yapsınlar görürüm sizi :)

  • drarter
    drarter
    26.9.2013

    çok güzel bir yazı, ellerinize sağlık

  • daniken
    daniken
    24.9.2013

    keyifli bir yazı olmuş, ben de insan unutur bilgisayar unutmaz diyerek olayı daha rafine bir boyuta indirgemek istiyorum

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz