14.8.2016
5.00 / 1 oy

Pratik Fotoğrafçılık Bilgileri

Fıçı Bozulması (Barrel Distortion) etkisi: Özellikle geniş açılarda çok belirgin olan bu hatada normalde düz olması gereken çizgiler yamulur ve bir tür fıçı etkisi yapar.

Bu hata diyafram kısarak giderilemez ne yazık ki. Bu ikisi dışında da hatalar vardır: coma, astigmatism, kenarlarda netsizlik, vinyet vs.

Bir mercek alırken ucuz olmasına aldanmamak gerekir. Genelde sözü geçen kusurları en az içeren mercekler yüksek fiyatlıdır. Tabii bu kusurların hiçbiri filminizi berbat edecek diye bir kural olmadığı için ucuz bir mercekle de çok iyi bir film çekebileceğinizi hatırlatayım.

fotoğrafçılık

FİLTRE ÇAPI (FILTER SIZE)

Her merceğin önünde çeşitli eklentiler (filtreler, çevirici mercekler vs) takmak için vidalı bir yapı bulunur. Bu vidanın çapı o merceğin filtre çapı olarak da adlandırılır. Mercek ne kadar ışık geçirgenliğine sahipse ağız çapı da o kadar büyük olacaktır demiştik, ama burada sözünü ettiğimiz, ışığın geçtiği çemberin değil dışarıdaki bağlantı noktasının çapıdır. Geniş açı adaptör veya filtre gibi eklemeler yapacağınız zaman bu çapı bilmeniz gerekir. En çok rastlanan değerler: 37 mm, 42 mm, 52 mm, 58 mm, 67 mm, 72 mm, 77 mm ve 82 mm'dir. Bu bilgi merceğin önünde 0 işaretiyle belirtilir.

MAKRO (EN YAKIN NETLİK UZAKLIĞI)

Nesnelerin çok yakından görüntülenmelerine genel olarak makro adı veriliyor. Örneğin bir nesnenin görüntüleme birimi (CCD, film vs) üzerindeki büyüklüğü gerçek büyüklüğü kadar olduğunda 1:1 makro dediğimiz durum ortaya çıkar. Makro çekimler yapabilmek için elinizdeki merceğin en yakın netlik mesafesinin düşük olması gerekir. Örneğin bir mercek en yakın 45 cm uzaklığındaki nesneleri netleyebiliyorsa bununla makro çekim yapmanız zordur. Sinema alanında bu iş için özel makro mercekler kullanılır.

Makro özelliği olmayan bir mercekle yakın çekim yapmak için diopter adı verilen filtreler kullanabilirsiniz. Bir diğer yol da sağda gördüğünüz uzatma tüplerini (extension tubes) kullanmaktır. Böylece mercek ile algılayıcı arasındaki uzaklık arttırılmış olur ve mercek normalde netlediğinden daha yakına netler hale gelir. Bu tüpler herhangi bir cam içermezler, tek görevleri merceği algılayıcıdan daha uzakta tutmaktır.

ALAN DERİNLİĞİ (DEPTH OF FIELD)

Bir mercek herhangi bir noktaya odaklandığında (netlendiğinde) o noktanın arkasında ve önünde belirli bir uzaklıktaki tüm noktalar da net kalır. Bunlar dışındaki tüm noktalarsa giderek netsizleşir. Bu olguya "alan derinliği" adını veriyoruz.

Alan derinliğini belirleyen ve değiştiren dört ana etken bulunur.

FİLM VEYA CCD'NİN BOYUTLARI

CCD ne kadar büyükse alan derinliği o kadar azdır.

Bu konuya geri döneceğimi söylemiştim: 35mm filmlerde veya HDSLR çekimlerinde alan derinliği küçük algılayıcılı video kamerayla çekilmiş görüntülere göre çok daha azdır.

Gördüğünüz gibi küçük algılayıcıda alan derinliği belirgin şekilde artmıştır. Bu bazen bir avantaj da olabilir. Özellikle belgesel çekiyorsanız, bol kamera hareketi veya çok yakın çekimler yapacaksanız, elde çekim olacaksa ve kamera yardımcınız yoksa küçük algılayıcılı kamera size çok büyük rahatlık sağlayacaktır. DSLR türevi büyük algılayıcılı bir kamerada ise sürekli olarak netlikle boğuşmak zorunda kalırsınız.

KULLANILAN MERCEĞİN ODAK UZAKLIĞI

Odak uzaklığı arttıkça alan derinliği azalır. Örneğin 400 mm bir tele mercek kullandığınızda alan derinliğiniz aşırı azalır. Geniş açılara geldiğinizdeyse artar.

KULLANILAN F-STOP DEĞERİ

O anda kullandığınız f-stop değeri sayısal olarak ne kadar küçükse (yani iris ne kadar açıksa) alan derinliği o kadar düşüktür. Örneğin 50 mm f1.4 mercekle çekim yaparken alan derinliği çok azalır. Aynı merceği f5.6'yla kullandığınızda ise artar.

KONUNUN UZAKLIĞI

Konu merceğe yaklaştıkça alan derinliği azalır. Bu nedenle makro çekimler yaparken alan derinliği çok düşer. Bu bölümdeki araba fotoğraflarında derinliğin aşırı az olmasının nedeni de budur (kullandığım modeller küçük olduğu için merceğe çok yakın çalışmam gerekiyordu).

Çok yakın çekim yaparken alan derinliği milimetrelere kadar düşebilir. Bu tür durumlarda çok fazla ışık kullanarak yüksek diyaframlara ulaşılır. Böylece kaybedilen alan derinliğinin bir kısmı geri kazanılmış olur. Bu nedenle makro çekimler yapmak özen ve yüksek ışık gücü gerektirir.

Perspektif

Perspektif görsel sanatlarda izleyiciden farklı uzaklıktaki nesnelerin farklı büyüklüklerde gösterilmesi olgusudur. Yine perspektifin bir sonucu olarak normalde birbirine paralel giden çizgiler uzaklaştıkça kesişiyormuş gibi görünür. Ortaçağ resminde, Osmanlı minyatürlerinde ve genel olarak Doğu resminin kökenlerinde perspektif yoktu. Minyatürlerde nesneler bizden uzaklaştıkça küçülmezler.

Perspektifin kuralları Rönesans'tan sonra italyan ressamlar öncülüğünde şekillendi. Bu aslında resmin merkezine tanrısal bir bakışı değil ressamın kendisini (yani insanı) koyan bir anlayışın sonucuydu.

Kameralar (daha doğrusu mercekler) doğal olarak yapıları gereği perspektif kurallarına uyarlar (Sinema bir Batı buluşudur ne de olsa!). Yine de kullandığınız mercek ve kamerayı koyduğunuz yer per-pektif etkisini değiştirebilir.

Perspektifin güçlü olması ne demektir? Bizden uzaklaşan nesneler ne kadar hızlı küçülüyorsa ve birbirine paralel çizgiler ne kadar büyük bir açıyla kavuşuyorsa perspektif o kadar güçlü demektir. Karayolunu tam tepeden kuşbakışı çektiğinizi düşünün. Bu durumda perspektif sıfırdır. Şimdi aynı yolu tam asfaltın üzerine koyduğunuz ve en geniş açıya aldığınız bir kamerayla çektiğinizi düşünelim. Perspektif bu durumda olabileceği en güçlü hale gelmiştir.

Başka?

Alan derinliğinin azlığı mı iyi, çokluğu mu?

Bu sorunun cevabı tabii ki sizin neyi amaçladığınıza bağlıdır. Anlatımcı kurmaca sinema filmlerinde dar alan derinliği (Shallow Depth of Field) yoğun olarak kullanılır, çünkü kare içinde dikkat çekmek istemediğiniz her şeyi (örneğin dekor) netsiz bırakıp sadece oyuncunun gözlerini net bırakmak önemli bir avantaj olabilir.

Buna karşılık TV için futbol maçı yönetmenliği yapıyorsanız veya haber çekimi yapıyorsanız alan derinliğinin fazla olmasını isteyebilirsiniz.

Alan derinliği öykü anlatmak için önemli bir görsel araçtır. Bunu kullanmaya çalışın. Bu olguyu değiştiren etkenleri iyi anlarsanız onu kontrol altına alabilir ve bir araç olarak kullanabilirsiniz.

Ne yazık ki dar alan derinliği DSLR'lardan sonra çok fazla kullanıldı ve biraz da eskidi. Gereksiz kullanımda izleyiciyi rahatsız da edebileceğini unutmamak gerekir.

Pratik Fotoğrafçılık Bilgileri
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 943 kez okundu

14.8.2016 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • cinali
    cinali
    16.7.2018

    önceden bir kağıda yazdıysanız tuşları ve ne işe yaradıklarını çok faydalı oluyor. sonra alıştıkça ihtiyaç duymuyorsunuz.

  • mstkmstk
    mstkmstk
    12.7.2018

    hayatında eline fotoğraf makinesi almamış birisine siz kitaplarla da eğitim videolarıyla da nasıl fotoğraf çekilebileceğini anlatamazsınız, elline alıp yanıla yanıla doğruyu kendisinin araştırması, soruları kendisinin sorması ve google'da ya da youtube'da bulması gerekir

  • nevos
    nevos
    11.5.2018

    pratik bilgiler deyince ekipman ya da çekim esnasında makine tutuşu gibi tips and tricks gibi düşünmüştüm, bütün kaynaklarda alan derinliği ya da odaklama okumaktan sıkıldım

  • w_ziya
    w_ziya
    19.2.2018

    doğa fotoğrafçılığı yapıyorsanız yüklü bir ekipmanla gezmenin çok yorucu olduğunu farkedeceksiniz. Seçeceğiniz fotoğraf makinesi çantası bu yüzden sağlığınız için çok önemli, iyice araştırma yapmanızı ve tasarruf yapmaktan çok ergonomik bir seçim yapmanızı tavsiye edebilirim

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz