22.10.2013
4.52 / 31 oy

John William Strutt (Lord Rayleigh)'ın Hayatı

John William Strutt (Lord Rayleigh) (1842-1919) Kimdir?

John William Strutt

On dokuzuncu yüzyılda bilim dünyası giderek kurumsallaşmıştı. Bununla birlikte bir önceki yüzyılda Cavendish gibi herhangi bir kurumla ilişkilendirilmeyen, en azından, kariyerlerinin büyük bir bölümünde evde çalışmayı tercih etmiş birinci sınıf bilimciler vardı. Şimdiki yaşam öykümüzün kahramanı, bu şekilde çalışmış en son bilimcilerdendi. 12 Kasım 1842'de doğan John William Strutt, İkinci Rayleigh Baronu'nun en büyük oğluydu. Daha sonra devralacağı soyluluk unvanı Essex, Witham'daki Terling Place'ten kaynaklanmaktaydı. John William aynı bölgedeki Maldon yakınlarında, Langford Grove'da doğdu. Babasının ataları bilimle hiçbir ilgisi olmayan zengin soylulardı. Annesi, Clara Elizabeth la Touche (kızlık soyadı Vicars) bilimci Robert Boyle ile uzaktan akraba olan İrlandalı bir aileden geliyordu. Strutt gençliğinde hiç de olağanüstü yeteneklere sahip bir çocuk değildi. Her çocuk kadar o da doğal dünyaya ilgi duyuyordu. Ara sıra hasta olmasından dolayı eğitim yaşantısı kısa dönemler halinde Eton ve Harrow'da, daha sonra da dört yıl boyunca Torquay yakınlarındaki küçük bir yatılı okulda devam etti. Klasiklerle hiç ilgi göstermediği bu son okulda matematikte giderek yetkinleşmişti.

John William Strutt (Lord Rayleigh) Biyografisi

1861 'de neredeyse yirmi yaşındaki Strutt, Thomas Young gibi özel bir statüye sahip olarak Cambridge'deki Trinity College'a girdi. Strutt burada, Maxwell zamanında en başarılı matematik öğrencisi olan ve çok iyi bir danışman olarak kabul görmeye başlamış Routh'un öğrencisi oldu. Strutt, Ruth'un rehberliği altında kendini sonraki yıllara taşıyacak matematik bilgisine sıkı sıkıya tutundu. Ayrıca Lucas kürsüsü matematik profesörü Stokes'un derslerinden de yararlanmıştı. Stokes, deneysel fizikle yakından ilgileniyor, kendisine ait cihazları kullanarak sınıfın önünde pek çok uygulama yapıyordu. Strutt, Tripos'u en iyi dereceyle geçti. Smith Ödülü sınavında da birinci oldu. Strutt bu süre içinde artık bilimsel bir kariyer yapmaya karar vermişti, ama ailenin bazı üyeleri babasının unvanı ve konumunun varisi olarak üstleneceği sosyal yükümlülüklerinden dolayı bu karara şüpheyle bakıyordu. Ancak Strutt bu tür yükümlülüklerin bilimsel çalışmalara engel olmaması gerektiğini düşünüyordu.

Strutt'un, 1866'da Trinity'nin kadrosuna dahil olmasıyla bilimsel eğilimi daha da gün yüzüne çıktı. Aristokratların ya page İd iği uzun geleneksel Avrupa seyahatleri artık gözden düşüyordu. Bununla birlikte Strutt birkaç arkadaşıyla İtalya'ya kısa bir yolculuk yaptı. Ertesi yıl Atlantik'i geçip Kanada'da kısa bir süre kaldıktan sonra İç Savaş sonrası yeniden inşa edilen ABD'nin doğusuna gitti. Strutt oldum olası politikayla çok yakından ilgilenmişti ve University of Cambridge'in temsilcisi olarak parlamentoya girmesi önerilmişti. Ama genel olarak uyum içinde olduğu Muhafazakâr Parti'nin bazı konulardaki politikasıyla ters düşünce kararını değiştirdi. Zaten bilimsel bir kariyer yapmaya odaklanmıştı. İngilte re'ye döner dönmez deneysel araçlar satın aldı.

Cambridge'de fizik laboratuvarı olmadığı için öğrencilerin kendi başlarına deneysel araştırma yapması ya çok az teşvik görüyor ya da hiç desteklenmiyordu. Bununla birlikte genç bilimcinin ilk ciddi araştırması deneyseldi ve elde ettiği sonuç 1868'de British Association'ın Norwich'deki toplantısında sunuldu. Böylece, daha önceki araştırmacıların cevaplayamadıkları soruları ve bilmeceleri bağımsız bir şekilde araştırmak için kendi merakıyla tetiklenen birçok öneride bulunacağı, mevcut bilimsel yazını dikkatlice takip edeceği ve hayat boyu sürecek bir araştırma uğraşı başlamış oluyordu. Strutt ilk dönemlerinde, genç meslektaşlarına yardım etmeye her zaman hazır olan Maxwell'in mektuplarından cesaret aldı.

Strutt, Cambridge'de öğrenci olan geleceğin başbakanı Arthur Balfour'la ve onun aracılığıyla da kız kardeşi Evelyn'le tanışmıştı. Her ikisi de müzikle ilgileniyordu. Strutt, Evelyn'i Helmholtz'un Tonempfitidungeri'mx okumaya yöneltti. 1871 "de evlendiler. Üniversitedeki statüsü gereği evlendikten sonra kadrosundan ayrılması gerekiyordu. Kısa bir süre sonra baş gösteren romatizma ağrıları yüzünden de kariyerine ara vermek zorunda kaldı. Doktorların tavsiyesi üzerine kışı İngiltere'de geçirmemeye ve sağlığına iyi geleceği düşüncesiyle Mısır'a gitmeye karar verdi. Bir yüzer evle Nubiya'ya kadar Nil'de yolculuk yaparken ünlü ses kuramı üzerine ders kitabını yazmaya başladı. 1873'iin baharında İngiltere'ye döndükten kısa bir süre sonra, babasının ölümüyle baron unvanını aldı ve ailesinin yaşadığı Terling'e yerleşti. Bundan sonra kendisine Strutt değil Rayleigh, ya da üçüncü Rayleigh demeliyiz. Birçok deneysel çalışmasını gerçekleştireceği laboratuvarı bu dönemde kurdu. Laboratuvarın çok detaylı ve gösterişli olduğu söylenilemezdi. Ziyaretçiler bu kadar önemli sonuçların o zamanda bile kötü sayılabilecek ekipmanla elde edilmesi karşısında hayret ediyorlardı. Bununla birlikti Rayleigh tamamen ekonomik bir anlayışla, kesin sonuçlar almasını sağlayan önemli ölçüde doğaçlama cihazlar yapmaktan zevk alıyordu.

1873'te Rayleigh, Royal Society'ye seçildi. Altı yıl sonra Clerk Maxwell'in beklenmedik ölümüyle birlikte Cavendish profesörlüğü boşaldı. Rayleigh, birçok bilimci arkadaşının baskısı ve 1870'lerin sonlarında başlayan tarımsal buhran sonucu Terling'den gelen gelirinin de azalmasıyla profesörlük için başvurmaya karar verdi. Öyle görünüyor ki sonsuza kadar profesör olarak kalmayı düşünmemişti. Nitekim beş yıl sonra bu görevden ayrıldı. Cavendish profesörlerinin eğitim görevleri çok zahmetli değildi. Akademik yıl içinde on sekiz hafta üniversitede bulunması ve bu dönem boyunca en azından kırk ders vermesi gerekiyordu. Rayleigh, modern bir fizik araştırma laboratuvarının kurulmasının birkaç unsura dayandığına karar verdi. En önemlisi teşvik edici bir liderin olmasıydı. Ancak diğer unsurlar mevcut olmadığından birçok lider böyle bir okulu kurmakta başarısız olmuştu. Liderin, "sadece zengin fikirlere ve enerjiye sahip olması yetmez ayrıca çok fazla çaba sarf etmeden diğerlerinin yaşadığı zorluklarla da ilgilenmesi gerekir. Bu, herhangi bir düşünce üzerinde yoğunlaşabib me gücüyle her zaman kolayca birleştirilemeyecek bir tür beceriyi gerektirir. Ayrıca üretken bir araştırma hattı açmak da gereklidir. Son olarak doğru öğrenciler bulmak gerekir. Bilimsel araştırmacıların kabiliyetlerinin sıradan olmaması ve çok genç olmamaları gerekir. Çalışmaları sırasında gerekli maddelerin kendilerine sağlanması gerekir."

Rayleigh temel laboratuvar eğitimi için aktif bir şekilde program geliştirmeye başladı. Böyle bir programın hazırlanması için yapılması gerekenleri kestirmek zor çünkü üniversitelere özgiı pratik fizik bilgisi hemen hemen yeni bir şeydi ve öğretmenin hayal gücü dışında çok az şey mevcuttu. Rayleigh'in başkanlığında büyük sınıflarda ısı, elektrik ve manyetizma, maddenin özellikleri, optik ve akustik üzerine laboratuvar dersleri hazırlandı. Bu, çok değerli öncü bir çalışmaydı. İngiltere ve başka yerlerde fizik öğretiminde önemli etkileri oldu. Daha önce de, genellikle üniversite dışında olmak üzere araştırmalar yapılıyordu. Bundan dolayı üniversitelerin fizikteki gerçek gelişmelerle bağlantısı on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısına kadar olmadı. Aynı zamanda 1877'de yayımladığı Theory of Sound (Ses Kuramı) başlıklı ders kitabının da kuramsal fizik öğretiminde önemli katkısı oldu. Helmholtz ve Klein kitabı çok beğendi. Kitap iki ciltten oluşuyordu. Tasarlanan üçüncü cilt hiç yazılmadı. Çünkü kitaba Nil yolculuğunda başlamış ve ilk bölümünü büyük bir kütüphaneden yararlanmadan yazmıştı.

Cambridge'deki yılları profesyonel ve sosyal ilişkilerini geliştirdiği bir dönemdi. Rayleigh evlendikten sonraki ilişkileri aracılığıyla Britanyalı politikacılarla ve özellikle Muhafazakâr Partililer'le tanıştı. Birkaç kez başbakan olan Lord Salisbury, Rayleigh'nin yakın dostuydu. Bu dönemde British Association'ın işleriyle ilgilenmeye başladı ve ilk defa Birleşik Krallık dışında gerçekleşecek 1884 yılındaki Montreal toplantısına başkanlık yapması için seçildi. Yeniden Kuzey Amerika'ya yolculuk yapacaktı. Bu fırsattan yararlanarak iki ay boyunca Amerikalı ve Kanadalı çeşitli bilimciler tarafından ağırlanacağı Kanada ve Amerika turuna çıktı.

Bu sırada Rayleigh'in mali durumu düzeldiği için bilimsel çalışmalarından elde edeceği gelire ihtiyacı kalmadı. Bundan dolayı ABD'den doner dönmez Cambridge'deki işinden ayrıldı ve Terling'e döndıi. Terling onun hayatının sonuna kadar bilimsel karargâhı oldu. Muhtemelen gayrimülklerinde oturan kiracıların çoğu ve çağdaşları olan soylular Rayleigh'nin tercih ettiği bilimsel çalışmalarını tuhaf buluyordu. Ama Rayleigh tipik bir Britanyalı soğukkanlılığıyla kendi bildiği yoldan gitti. Terling, Rayleigh'in hükümet için ya da Royal Society gibi kurumların komite çalışmalarına katılmak için çok fazla sıkıntı çekmeden Londra'yı sık sık ziyaret etmesine olanak verecek kadar metropole yakındı. Laboratuvarını çok seviyordu ama dünya işlerinden elini eteğini çekerek de yaşamıyordu. Bilimin gelişmesi için elinden geleni yapıyordu. Bilimci meslektaşlarıyla uzun ve ayrıntılı mektuplaşmalarını sürdürüyordu.

Rayleigh kariyerinin sonraki aşamasında sadece British Association'la değil, 1885 ile 1896 yılları arasında sekreteri, 1905 ile 1908 arasında da başkanı olduğu Royal Society'yle de ilgileniyordu. 1882 ile 1905 arasında, öğleden sonraları ve sayısız geceler çok çeşitli konular hakkında yüz ondan fazla konuşma yaptığı Royal Institution'da doğa felsefesi bölümünün başkanıydı. 1 896'da daha önce Faraday'ın yaptığı gibi, Trinity House'un bilimsel danışmanı olarak deniz fenerlerinde çok sayıda denetim gerçekleştirdi. Diğer kamusal hizmetleri arasında National Physical Laboratory başkan yardımcılığı, Essex Vilayeti'nin kraliyet temsilcisi ve itibarlı Rayleigh Ödiilü'nü tesis ettiği University of Cambridge rektörlüğü vardı. Bu sorumluluklarından dolayı Rayleigh'ler çok sık denizaşırı seyahat etmiyordu. Yine de 1897-98 döneminde Hindistan'a ve 1908'de ise Doğu ve Güney Afrika'ya gittiler.

1919'un başlarında Rayleigh'in sağlığı endişe yaratmaya başladı ve yetmiş altı yaşında 30 Haziran 1919'da Terling'de kalp krizinden öldü. Kasabadaki kilise mezarlığına defnedildi. İki yıl sonra Westminster Abbey'de onun adına bir anıt dikildi. Başarıları geniş kesimlerce takdir edilmişti. Atmosfer bileşenlerinden, daha önce bilinmeyen argon gazının keşfedilmesinde oynadığı rolden dolayı 1904'te Nobel Fizik Ödülü'nü aldı. Bağışladığı para ödülü, University of Cambridge'de Cavendish Laboratuvarı'nın ve üniversite kütüphanesinin olanaklarını geliştirmek için kullanıldı. Ertesi yıl Devlet Danışma Kurulu'na atandı. Rayleigh hayatı boyunca, memleketindeki ve yurtdışındaki üniversitelerden pek çok onursal paye ve başka ödüller almıştı. 1902'de Order of Merit alan ilk kişilerdendi. Törende yaptığı konuşmasında "Kişisel olarak tek meziyetim çalışmalarımla mutlu olmamdı ve araştırmalarımdan elde ettiğim sonuçlar bir fizikçi olmaktan duyduğum memnuniyetle ilgiliydi," demişti. Aşırı hassasiyetle yaptığı tiriz deneyleri Rayleigh'in forte''siydi. Özellikle Cambridge döneminde direnç, akım ve elektromotor kuvveti için standart elektrik birimleri tesis edilmesine yardım etti. Bununla beraber bir tür optimizasyon algoritması olan WKB olarak bilinen yöntemi keşfeden Rayleigh uygulamalı matematikte çok yetenekliydi. Döneminin Britanyalı bilimcilerinin çoğu gibi kuramsal fizikte Planck'ın başlattığı devrimi kabul etmekte zorlandı.

John William Strutt (Lord Rayleigh)'ın Hayatı
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 3537 kez okundu

22.10.2013 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • omerryasarr
    omerryasarr
    16.4.2018

    optik dediğiniz ders bugün fizik dersinin lise müfredatının en sevilmeyen konularından birisi, ama zaten herkes fizik dersine aşık olsa 30 yıl sonra herkes fizikçi olurdu, her mesleğin az sayıda erbabı olması tüm meslekler açısından daha doğru

  • va12
    va12
    4.6.2015

    dersler ne güzelmiş ya, optik ve akustik

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz