9.10.2014
4.00 / 1 oy

Hoca Sadeddin Efendi Kimdir?

Hoca Sadeddin Efendi'nin Hayatı

Hoca Sadeddin Efendi

Osmanlı, askeri kuvvetiyle dünyaya nam ve nişan salarken ardında başka bir "nizam"ın kuvvetiyle de övünüyordu, övündüğü bu kuvvet, hiç şüphesiz "âlimler"di. Hoca Sadeddin, Yavuz Sultan Selim'in samimi ve seçkin adamlarından Hasan Çan'ın oğluydu. Padişah yanında bulunmuş, usul ve erkân öğrenmiş bir babanın oğlu olarak Kanuni döneminde 1536 senesinde İstanbul'da doğdu.

Karamanı Mehmed Efendi'den sonra da Ebussuud Efendi'den ders aldı. Henüz yirmi yaşındayken mümeyyiz âlimlerin arasında anılmaya başlandı. Bu yükselmede elbette ki babasının Osmanlı hanedanına hizmetleri inkâr edilemezdi. Sadece bunun etkisini dillendirmek de kıymet bilmezlik olur. Sadeddin Efendi, hakikaten kabiliyetliydi.

36 yaşında Kanuninin kurdurduğu Sahn-ı Semân medresesinde ders veriyordu. Asıl şöhretini II. Selim devrinde yakaladı. Şehzade Murada hocalık etti.

Sadeddin Efendinin hayatına üç yönden bakmak, onu anlama gayretinde işimizi kolaylaştıracaktır. Çünkü Hoca Sadeddin var, Şeyhülislam Sadeddin var, bir de tarihçi Sadeddin var.

Hoca Sadeddin Tacü Tevarih

Babası vefat edince Şehzade Murad, Manisa'dan gelerek Osmanlı tahtına III. Murad olarak oturdu. Yanında hocası Sadeddin Efendi de geldi. Muallim-i Sultani sıfatıyla sarayda en yüksek mevkide yerini almış oldu. Hepsinden ziyade Sultan III. Murad'ın hocasına teveccühü ileri derecedeydi.

Sadeddin Efendi, din ilimleri konusunda önemli eserler kaleme aldığı gibi Tâcü't-Tevârih namıyla bilinen ünlü kitabı da yazmıştır. Bu parlak zamanlar padişahın vefatıyla sarsıntıya uğradı. Padişahın cenaze namazında Bostanzâ-de, aniden tabutun önüne geçti. Hoca Sadeddin Efendi öfkelenir. "Son hizmetimdir, padişahın cenaze namazını ben kıldırayım." diyerek III. Mehmed'den izin almıştır. Fakat gözü açık Bostanzâde, ona bu fırsatı bırakmamıştır. Namaz bitince, "Merhumun velisi bana izin vermişti. Namazın tekrar kılınması gerekir." diye itirazını Bostanzâde'ye söyler. Maalesef bu itiraza itibar edilmez.

Hoca Sadeddin Efendinin Haçova'da III. Mehmed'i motive edici hizmeti unutulmamalıdır. Padişah III. Mehmed, savaşın idaresini lalasına bırakıp İstanbul'a dönmeyi düşünmüştür. Bunu duyan Hoca Sadeddin Efendi, padişahı bu niyetinden vazgeçirmiş, tecrübesiyle muhkem taktikler beyan etmiştir. Hatta bir ara dağılan yeniçeriler mağlubiyete davetiye çıkaracakken Hoca Sadeddin, sebat tavsiye etmiş ve Türk tarihine parlak bir zafer hediye etmiştir. Bu seferden sonra itibarı iyice artmıştır.

İkbal ve servet hırsının olduğu yerde her türlü ayak oyunu görmek mümkündür. Bu, Osmanlı idaresi olsa bile. Hoca Sadeddin Efendi, benzer ayak oyunlarıyla saray idaresinden el etek çektirilmiştir. Çok geçmez ikbal rüzgârı tersten esmeye başlar. Hoca, Şeyhülislam olur.

Hoca Efendi, husule getirdiği meclislerde âlimleri ve fazilet ehli kişileri buluşturur, feyizden uzak kalmazdı. Âlimlerin hatırını hoş kılar, gençleri ilim öğrenmeleri için teşvik ederdi.

Sultan III. Murad'ın ruhu için Ayasofya Camiinde okunacak mevlide hazırlık yapan Sadeddin Efendi, öğle namazını kıldıktan sonra konağında biraz uzanır. Üzerine bir ağırlık çökmüş, bunu bertaraf etmek için uykuya dalmıştır. Uyandığında durumu iyi olmamasına rağmen mevlide gider. Orada daha da fenalaşır. Neticesinde vefat eder. Belirtilerine bakılırsa bir kalp sektesinden mustarip olduğu anlaşılıyor.

Hoca Sadeddin Efendi, dünya hayatına veda ettiğinde 1600 senesine bir yıl kalmıştı.

Hoca Sadeddin Efendi Kimdir?
Bu makalenin telif hakkı ve tüm sorumlulukları yazara ait olup, şikayetler için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
URL:
Etiketler:

Bu makale 1561 kez okundu

9.10.2014 tarihinde yazıldı
Reitix

Yorumlar

  • famous
    famous
    26.2.2016

    Şehzade Murad a da hocalık etmiş ustad.

Bu yazıya siz de yorum yapabilirsiniz